หลักสามประการในการพูด

หลักสามประการในการพูด

ในสมัยกรีกโบราณโซเครติสได้รับการยกย่องว่าเป็นนักปราชญ์ผู้ยิ่งใหญ่คนหนึ่ง

เมื่อชาย คนหนึ่งปะหน้ากับนักปรัชญาผู้นี้ จึงกล่าวกับเขาว่า

"ท่านรู้ไหมว่าผมได้ยินเรื่องเพื่อนของท่านมาว่าอย่างไรบ้าง"

โซเครติสตอบว่า "เดี๋ยวนะครับ...

ผมขอใช้หลักสามประการของผมกรองสิ่งที่คุณจะบอกเล่าเสียก่อน"

"หลักสามประการ?"

"ถูกแล้วครับ" แล้วขยายความต่อว่า "หลักการแรกคือ "ความจริง"

คุณมั่นใจหรือเปล่าว่าสิ่งที่คุณจะเล่ามันเป็นความจริง"

"ไม่ครับ...จริง ๆ แล้ว ผมฟังมาจากคนอื่นอีกที" เขาสารภาพ

"เอาล่ะ ตกลงคุณเองก็ไม่รู้ว่ามันเป็นเรื่องจริงหรือเปล่า..."

หลักการถัดไปของผมคือ

"ความดี"...สิ่งที่คุณจะเล่าให้ฟังนี้เป็นเรื่องดีหรือเปล่า"

"ไม่ครับ แต่ตรงกันข้าม..." เขาตอบ

จากนั้นโซเครติสได้กล่าวต่อไปว่า

"คุณจะเล่าเรื่องที่ไม่ดีของเขาให้ผมฟังใช่ไหม

ขณะเดียวกันคุณก็ไม่มั่นใจว่า นี่เป็นเรื่องจริงหรือเปล่า...

ทีนี้เรามาถึงหลักการสุดท้าย คือ "ประโยชน์"

เรื่องที่คุณจะเล่าให้ผมฟังน่ะ มันมีประโยชน์ต่อผมหรือเปล่า"

"ไม่หรอกครับ" เขาปฏิเสธ

"เอาละ ถ้าสิ่งที่คุณจะเล่าให้ผมฟังน่ะ มันไม่จริง ไม่ดี

และไม่มีประโยชน์อันใดต่อผมเลย ทำไมคุณถึงจะเล่าให้ผมฟังล่ะ" โซเครติส

กล่าวตัดบท

:: แม้จะไม่รู้ว่าได้มาจากปากโซเครติสจริงหรือเปล่า แต่เห็นว่าดีและประโยชน์

หมายเหตุ

Socratis 469-399 B.C. : โซเครตีส (พ.ศ.74-พ.ศ.144)
เป็นนักปรัชญาผู้ยิ่งใหญ่คนหนึ่งของกรีกโบราณซึ่งชีวิต และคำสอนของเขาเป็นที่จดจำของชาวตะวันตกมาถึงปัจจุบัน โซเครติสเป็นบุตรชายของโซโปรนิคัส (Sophroniscus) ผู้มีอาชีพเป็นช่างแกะสลัก ดังนั้นจึงเชื่อกันว่าโซเครตีสเอง ก็คงจะเคยประกอบอาชีพนี้ก่อนที่จะกลายมาเป็นนักปรัชญา เขาได้เข้าไปร่วมรบในสงครามเพลอปอนเนเชียน (Peloponnesian War) โดยได้รับคำสรรเสริญว่าเป็นนักรบผู้กล้าหาญ และแข็งแกร่งอย่างยิ่งคนหนึ่ง หลังจากนั้นจึงใช้ชีวิตส่วนใหญ่ในที่สาธารณชนในกรุงเอเธนส์ เพื่อดำเนินการสนทนาถกเถียงปัญหาต่างๆ หรือไม่ก็ตั้งวงสนทนากับประชาชนทั่วไป วิธีการสอนของโซเครตีสเป็นไปโดยการตั้งคำถาม แล้วให้ผู้ที่สนทนาด้วยตะล่อมเข้าสู่คำตอบด้วยตนเองที่เรียกว่า "วิธีการของโซเครตีส" (Socratic Method) เพราะการถูกตั้งคำถาม และต้องพยายามหาคำตอบจะทำให้ผู้ตอบเข้าใจปัญหาต่างๆ อย่างลึกซึ้ง จุดประสงค์ของโซเครตีสก็คือ การสอนให้บุคคลเหล่านั้นได้รับความรู้ความเข้าใจ ข้อเท็จจริงพื้นฐาน และแนวทางการปฏิบัติที่ถูกต้อง การสอนของเขาเป็นที่ยอมรับกันในเอเธนส์จนอริสโตฟานิส (Aristophanes) ได้นำไปแต่งเป็นเรื่องขำขันเยาะเย้ยในเรื่อง "The Clouds" ต่อมาโซเครตีสจึงเริ่มถูกกล่าวหาว่า เป็นตัวการของการสอนให้คนรุ่นหนุ่มสาวมีพฤติกรรมก้าวร้าว ขาดสัมมาคารวะ และฉ้อฉล ดังนั้นจึงต้องถูกลงโทษถึงตาย โซเครตีสถูกบังคับให้ดื่มยาพิษท่ามกลางวงล้อมของสานุศิษย์ ผลงานของโซเครตีสเองไม่มีเรื่องใดเหลืออยู่ แต่จะมีงานของศิษย์ของเขาแทนคือ "Apology", "Crito", "Phaedo"